Tussen Ratio en Geloof #2: Fethullah Gülen

De Fethullah Gülen beweging in De Lage Landen

Archief

DI 04.10.11 | 19:30

Gouden Zaal, Beursschouwburg | A. Ortsstraat 20-28, 1000 Brussel

In Nederland en Vlaanderen zijn de laatste jaren zorgen geuit over bewegingen die zich organiseren vanuit het gedachtegoed van de Turkse islamitische denker Fethullah Gülen. Zo zou deze beweging integratie in de weg staan, islamisering in de hand werken en werden bepaalde onderwijsinstellingen van indoctrinatie beticht. Zijn deze angsten terecht? Een debat met Johan Leman (KULeuven), Gürkan Çelik (Onafhankelijk onderzoeker), Mehmet Sahin (VU Amsterdam) en Bahattin Koçak (Intercultureel Dialoog Platform), onder leiding van Thijl Sunier (hoogleraar ‘Islam in Europese Samenlevingen' aan de VU Amsterdam).

Fethullah Gülen (°1941) is een Turkse islamitische denker. Hij woont in vrijwillige ballingschap in de VS. Gülen staat bekend om een door hem gepropageerde modernistische stijl van de islam. Zijn centrale gedachtegoed is dat de inzet voor mens en samenleving de ware opdracht is van de islam. De twee belangrijkste peilers van zijn ideeën zijn onderwijs en interculturele en interreligieuze dialoog. Op zijn conto staat de stichting van een wereldwijd netwerk van scholen, die de islam prediken in een geest van tolerantie. Verspreid over de wereld, ook in België en Nederland, zijn er verschillende verenigingen (niet alleen onderwijsinstellingen, maar ook organisaties op het gebied van media en het bedrijfsleven) die op grond van het gedachtegoed van Fethullah Gülen zijn georganiseerd.

De seculiere kant in Turkije zet Gülen neer als een gevaar voor de seculiere orde. Ook in Nederland en België zijn in de afgelopen jaren zorgen geuit over de beweging. In een uitzending van NOVA in juli 2008 werd de Fethullah Gülen-beweging in Nederland kritisch onder de loep genomen. Zo zou deze beweging integratie in de weg staan, werden bepaalde onderwijsinstellingen die het gedachtegoed van Gülen uitdragen van indoctrinatie beticht, en zou deze beweging islamisering in de hand werken. Na de uitzending zijn er in de Tweede Kamer vragen gesteld over de beweging, wat uiteindelijk leidde tot een onafhankelijk onderzoek dat uitgevoerd werd door Martin van Bruinissen en Mehmet Sahin. In het debat zal er aandacht worden besteed aan de vraag of de angsten rondom deze beweging terecht zijn. Wat is de Fethullah Gülen-beweging nu precies en zijn alle verenigingen die zich verbinden aan de ideeën van Fethullah Gülen wel te vatten onder één noemer?

Panel

Mehmet Sahin (NL) is van Koerdische afkomst. In 1993 kwam hij naar Nederland, waar hij Sociale Geografie en Planologie ging studeren aan de UvA. Na het afronden van zijn studie werkte Sahin korte tijd als beleidsmedewerker bij de woningcorporatie Portaal en Rochdale. Daarna werkte hij als onderzoeker bij het departement Religiewetenschap en Theologie bij de afdeling Arabische en Islamitische studies aan de Universiteit van Utrecht. In 2009 raakte Sahin samen met Martin van Bruinessen betrokken bij een onderzoek naar de Fethullah Gülen-beweging. Samen met Van Bruinissen heeft hij onafhankelijk onderzoek verricht naar deze beweging op aanvraag van het ministerie van Buitenlandse Zaken, gericht op de vraag hoe Fethullah Gülen-bewegingen intern georganiseerd zijn. Daarbij werd er gekeken of de betrokken organisaties een belemmering vormen voor de integratie van de Turkse minderheid in Nederland. Het rapport is in de Tweede Kamer besproken. Op dit moment schrijft Sahin samen met Van Bruinessen een boek over Fethullah Gülen en vanaf september begint hij aan zijn promotieonderzoek over interne disciplinering binnen de Gülen-beweging bij de VU Amsterdam.

Gürkan Çelik (NL) is van Turkse afkomst. In december 1995 belandde hij in Nederland met een ‘liefdesparachute'. In 2001 behaalde hij zijn master Beleid- en Organisatiewetenschappen aan de Universiteit van Tilburg. Hij promoveerde in 2008 aan dezelfde universiteit op een proefschrift over de Gülen-beweging. De handelseditie van zijn Engelstalige proefschrift is verschenen bij Eburon Academic Publishers: "The Gülen movement: Building social cohesion through dialogue and education." De Nederlands/Vlaamstalige bundel "De Vrijwilligersbeweging & Fethullah Gülen" (onder redactie van Çelik en Valkenberg, 2010, Damon) belicht de beweging vanuit verschillende dimensies. Çelik vervult verschillende bestuurlijke en adviserende functies, doet onderzoek naar en publiceert over maatschappelijke onderwerpen. Zijn recent boek gaat over civil society en religie en verschijnt in oktober 2011 bij Uitgevrij Meinema, getiteld "Breekpunt of Bindmiddel: Religieus engagement in de civil society".

Johan Leman (BE) is cultureel antropoloog, hoogleraar en oprichter van het Centrum van Gelijkheid van Kansen en Rascismebestrijding, een onderzoekseenheid binnen de faculteit Sociale wetenschappen van de KU Leuven. Vanaf december 2010 is via dit centrum de Fethullah Gülen-leerstoel in het leven geroepen, een leerstoel die interculturele verhoudingen bestudeert. Het principe van deze leerstoel is dat een instantie, in dit geval bestaande uit ondernemers uit Turkije en uit de Turkse gemeenschap in België, een bepaald bedrag ter beschikking stelt aan de onderzoekseenheid voor gastdocentschap en doctoraatsonderzoek. De mecenas mag onderwerpen voor onderzoek voorstellen. De universiteit bewaakt daarbij het academisch en wetenschappelijk gehalte van het onderzoek.

Bahattin Koçak (°1971, Beringen) genoot een imamopleiding in Turkije. Sinds zijn terugkeer in België is hij leerkracht lager onderwijs. Koçak was de oprichter van het Intercultureel Dialoog Platform, en was eerder ook actief in de vzw Guido Gezelle, een studiebegeleidingscentrum voor allochtone jongeren in Hasselt. Sinds kort is hij columnist voor het Belang van Limburg ("Bahattin op vrijdag") en coördinator van BELTUD, een Belgisch-Turkse Vereniging voor vriendschap en dialoog. Koçak, broer van Selahattin Koçak (Wie is er bang van de islam?) organiseert regelmatig lezingen en ontmoetingsavonden over de islam.

 Zie ook:
- Tussen Ratio en Geloof #1: Nasr Abu Zayd
- Tussen Ratio en Geloof #3: Edward Said
- Tussen Ratio en Geloof #4: Tariq Ramadan

Organisatie: deBuren en MANA i.s.m. Beursschouwburg

Podcasts

#201 - Tussen Ratio en Geloof #2: Fethullah Gülen (deel 1)

Je hebt Adobe Flash nodig om deze podcast te kunnen beluisteren. Download flash hier.

Download (47.37mb)

#202 - Tussen Ratio en Geloof #2: Fethullah Gülen (deel 2)

Je hebt Adobe Flash nodig om deze podcast te kunnen beluisteren. Download flash hier.

Download (60.28mb)

Foto's

Documenten

- Bekijk hier de flyer van de reeks.
- Verslag over lezingenreeks ‘Tussen ratio en geloof’, editie 2. Universele denkers uit de islamitische wereld: "Er zijn genoeg moskeeën, niet genoeg scholen." door Eveline Vergauwen op Kifkif.be.
- Fethullah Gülen besproken in het Huis deBuren, door Adem Simitçi op dialoogacademie.nl.