Colloquium over financiering van de Vlaamse en Nederlandse cultuursector

met o.a. minister Joke Schauvliege, Peter Leyder, Luc Van den Bossche, Pascal Gielen, Gitta Luiten, Arjo Klamer

Archief

MA 12.10.09 | 9:00 - 18:00

Koninklijk Museum voor Schone Kunsten
Plaatsnijderstraat 2 te 2000 Antwerpen

In de Westerse wereld staat de traditionele financiering van cultuur door de overheid in toenemende mate onder druk. Het subsidiesysteem lijkt haar grenzen te hebben bereikt. Het traditionele subsidiesysteem gaat terug op waarden als internationalisering, pluriformiteit en instrumentalisatie van kunst.

Tegelijk speelt de Bildungsgedachte een belangrijke rol: kunst kan de maatschappij ten positieve beïnvloeden en is bevorderlijk voor de ontwikkeling van de burgers van een land. Vraag is nu, in hoeverre deze waarden overeind blijven in een veranderende samenleving en mentaliteit. En in welke mate is de overheid, die steeds meer een economic driven beleid voert, bereid om het huidige systeem in stand te houden?

Dit spanningsveld tussen ‘oude' en ‘nieuwe' waarden, tussen een welzijns- en een economisch gestuurd (cultuur)beleid, en de gevolgen hiervan voor praktijk en beleid vormen het voorwerp van deze Vlaams-Nederlandse studiedag op maandag 12 oktober 2009 vanaf 9u in het KMSK, Antwerpen. De dag staat in het teken van nieuwe inspiratie en ideeënvorming rondom belangwekkende thema 's. Centraal staat de vraag hoe zowel de overheid als het veld op een kritische en innovatieve manier kunnen omgaan met vraagstukken op het gebied van cultuurindustrie, fondsvorming, subsidies en alternatieve financieringsvormen van cultuur en bedrijfseconomische benaderingen van de kunsten.

In verschillende sessies 's morgens en 's middags gaan deskundigen en publiek nader in op bovengenoemde onderwerpen vanuit het perspectief van de bedrijfskunde, economie, financiën, beleid, sociologie en wet- en regelgeving.
Deelnemers kunnen maximaal twee sessies van 1,5 uur volgen. Dit kan ook tweemaal over hetzelfde thema, want de ochtend- en middagsessies worden telkens anders ingevuld. Deelnemers kunnen hun keuze aangeven bij aanmelding.

Thema 1: Cultuurindustrie

Ochtendsessie: Een macro-perspectief: "op weg naar structureel beleid"
Zowel Vlaanderen als Nederland hebben een experimenteel beleid naar culturele ondernemers ontwikkeld dat momenteel aan evaluatie toe is. Deze sessie gaat in op wat nodig is voor de verdere ontwikkeling van dit landelijke beleid. Internationale cases worden gepresenteerd die aantonen dat een structurele en diepgaande kennis-ontwikkeling door sector en overheid een cruciale stap is in de doorgroei tot een geïnformeerd beleid en strategie en de versterking van het draagvlak voor dit beleid.

Paneldeskundigen:
Pascal Cools - Flanders DC
Johan Jansson - Keynote speaker, CIND - Centre for research on Innovation and Industrial Dynamics, Uppsala, Zweden
Chris de Jong - Vastgoed Cultuurfonds
Michael Söndermann -  Keynote speaker, Büro für Kulturwirtschaftsforschung, Köln, Duitsland

Middagsessie: Een micro-perspectief: Een blik op de organisatie
De cultuurindustrie of creatieve industrie zijn verzamelnamen voor organisaties die sterk verschillen in schaal en activiteit. Deze sessie staat stil bij de specifieke eigenheden van deze organisaties: met welke knelpunten worden zij geconfronteerd, hoe zien zij hun toekomst en welke strategie hanteren zij in hun bedrijfsontwikkeling. Na een analyse uit de eerste jaren dealflow van CultuurInvest komen enkele organisaties aan het woord met hun verhaal.

Paneldeskundigen:
Peter Leyder - Keynote speaker, CultuurInvest
Case study - Tale of Tales (gamesontwikkelaar)
Case study - B-architecten (ontwerp- en architectenbureau)

Thema 2: Fondsvorming 

Tijdens de sessies over fondsvorming en cultuurbeleid in Vlaanderen en Nederland wordt een korte schets gegeven van het cultuurbeleid in Vlaanderen en Nederland. Voor Vlaanderen is de werking van het vierjaarlijkse kunstendecreet van belang, en de werking van de fondsen voor de letteren en audiovisuele producties en de interne verzelfstandiging van het overheidsbestuur door middel van de instelling van een agentschap. Voor de Nederlandse situatie is het van belang te kijken naar de bestuurlijke organisatie van de basisinfrastructuur, de vierjaarlijkse beslisprocedure en de rol van de verschillende fondsen. De centrale vragen die spelen bij fondsvorming betreffen de gevolgen van het proces van taakafstoting door de centrale overheid. Wat ligt feitelijk ten grondslag aan de motivatie tot verzelfstandiging cq fondsvorming. Is het een boekhoudkundige afslankactie van de overheid? Wil men winst behalen door microfinanciering buiten het departement te plaatsen?

Ochtendsessie: Verhouding overheid - fondsen
Relevante vragen zijn: wat is de kerntaak van de overheid, wat van de fondsen?
Hoe is de taakverdeling tussen fonds/steunpunt/agentschap en ministerie? (beleidsvoorbereiding/beleidsuitvoering) Hoe wordt de bij de fondsen geaccumuleerde kennis met betrekking tot de artistieke en culturele praktijk met het moederministerie gecommuniceerd? Hoe zijn de 'verticale' bestuurlijke verhoudingen geregeld, wat is de portee van de onlangs tussen minister en fondsen overeengekomen 'code of conduct'?

Middagsessie: Verhouding culturele veld - fondsen
Naast de 'verticale relatie' met het moederministerie bestaat er ook een 'horizontale relatie' tussen fonds en veld. Dit is mede van belang voor de wijze waarop het fonds beoordeeld dient te worden. Ook is het van belang de functie van de fondsen goed te benoemen. Zijn zij productiefondsen of stimuleringsfondsen? Richten zij zich op producenten of consumenten, of autonome kunstproducten of op artistieke processen die del uitmaken van de cultuurindustrie of andere productieketens?

Paneldeskundigen:
Thije Adams - moderator
Pierre Drouot - Vlaams Audiovisueel Fonds
Gitta Luiten - Mondriaan Stichting
Ann Olaerts - Vlaams Theater Instituut: steunpunt voor de podiumkunsten
Cas Smithuijsen - Boekmanstichting
Sandra van Thiel - Erasmus Universiteit

Thema 3: Subsidies en markt 

De cultuursector in Nederland en Vlaanderen staat in de eenentwintigste eeuw voor grote uitdagingen wat betreft haar financiering. Het aanbod aan cultuurproducten verbreedt zienderogen terwijl de beschikbare (overheids)budgetten beperkt zijn. Deze sessie wenst concreet in te gaan op de mogelijkheden die ondermeer belastingstimuli en andere maatregelen kunnen bieden bij het generenen van extra middelen voor de cultuursector. Wat zijn de voor- en de nadelen van dergelijke strategieën, en hoe kunnen ze geïmplementeerd worden? Is het enkel een kwestie van wetgeving of verreist dit vooreerst een mentaliteitsverandering? Verder peilen we naar de impact die de aard en omvang van de financiering mogelijks kunnen hebben op kwaliteit, innovatie en participatie.

Paneldeskundigen:
Ochtendsessie 
Cees Langeveld -  Theater Chassé, Breda en Erasmus Universiteit
Robert Oosterhuis - Ministerie van OCW
Filip Vermeylen - Erasmus Universiteit

Middagsessie
Arjo Klamer - Erasmus Universiteit
Lucie Lambrecht - Allan and Overy, Brussel
Kristien Werck - Erasmus Universiteit

Thema 4: Bedrijfseconomie voor de culturele sector 

In Nederland en Vlaanderen gaat veel (vooral overheids-) geld om in de cultuursector. Hoe dit geld wordt besteed, is relatief weinig onderwerp van discussie. Werken de cultuursectoren efficiënt, met voldoende kennis van zaken, kosteneffectief? Wat mag de overheid opleggen aan sectoren die in belangrijke mate werken met belastinggeld? Heeft de cultuuroverheid zelf voldoende kennis van zaken om een scherp beleid te ontwikkelen en op te volgen? Daar waar de overheden aan vele andere sectoren, zoals de gezondheidszorg, reeds vele jaren geleden strakkere regels oplegden op het vlak van financieel beheer, is dit bij de cultuursector minder het geval. In deze sessie gaan we in op het thema 'cultural governance' in de brede zin, waarna we inzoemen op bedrijfeconomische aspecten: de rol van het bestuur, het evenwicht tussen zakelijk en artistiek beheer, de competentie (vorming) binnen de instellingen en de overheid en de tegenstelling tussen beheren en ondernemen.

Ochtendsessie: Analyse en beleid
De ochtendsessie focust op analyse en beleid. Het brengt bijdragen van onderzoeker Arjen van Witteloostuijn die de resultaten voorstelt van een onderzoek naar cultureel ondernemerschap en verschillende interventiemodellen in de culturele sector. Beleids-medewerkers uit Vlaanderen en Nederland delen hun visie op ‘cultural governance'.

Paneldeskundigen:
Melle Daamen  - Stadsschouwburg Amsterdam en Commissie Cultural Governance NL
Dorian van der Brempt - Vlaams-Nederlands Huis deBuren
Christine Claus - secretaris-generaal van het departement CJSM
Bart Van der Herten -  moderator, Departement voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media
Arjen Van Witteloostuijn -  Universiteit Antwerpen

Middagsessie: Praktijk en diagnose
De middagsessie focust op praktijk en diagnose. In de vorm van een paneldiscussie kaarten we het gebrek aan zakelijk ondernemen en verstandig beheren in de culturele sector aan. We tonen ook aan dat dit zakelijk bewustzijn niet wordt aangewakkerd door de overheid en de behoefte ertoe nog veel te weinig wordt gestimuleerd. Franky Devos van BUDA Kortrijk leidt het gesprek.

Paneldeskundigen:
Franky Devos - moderator, BUDA Kortrijk
Wanda D'Hanis - Nikè Consult
Bart Van der Herten - Departement voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media
Jet de Ranitz - Nederlands Dans Theater/Commissie Cultuurprofijt
Annick Schramme - Universiteit Antwerpen
Katia Segers - Vrije Universiteit Brussel
Wim Vanseveren - bvba Uitzichten

Partners: 



             

 

 

Terugblik

Voor een terugblik, lees ook de column van Arjen Van Witteloostuijn en Pim Van Klink: 'The Dutch Disease'

Organisaties worden in slaap gewiegd door (te) veel subsidies en cultureel Vlaanderen moet zich behoeden voor ‘the Dutch disease'. Dit was de harde analyse die Arjen Van Witteloostuijn, onderzoekleraar economie en management aan de Universiteit van Antwerpen naar voor bracht op het colloquium Geld voor Cultuur op maandag 12 oktober in het KMSK te Antwerpen. Een uitgebreid verslag van de dag kan je binnenkort vinden op onze website. De column van Arjen van Witteloostuijn en Pim van Klink kunt u hier lezen.

 

Op dinsdag 13 oktober een artikel over het colloquium en Arjen van Witteloostuijn verschenen in De Standaard van Geert Sels: 'Zit cultureel Vlaanderen op het verkeerde spoor?'

 

Foto's


Een fotoimpressie van het colloquium:

Foto's door Ronald Giebel.

Documenten

Verslagen

Hier vindt u de verslagen van de verschillende sessies die doorgingen op het Vlaams-Nederlands colloquium Geld voor Cultuur.